Tấm thạch cao sợi khoáng thực ra không phải thạch cao và cách chọn đúng loại cho trần thả

Tấm thạch cao sợi khoáng là cách gọi quen trên thị trường của tấm trần sợi khoáng, loại tấm dùng cho trần thả trên hệ khung nổi. Dù mang chữ “thạch cao”, tấm sợi khoáng được làm chủ yếu từ bông khoáng, bột đá trân châu và đất sét chứ không phải từ thạch cao. Khổ thường gặp là 600 x 600 mm và dày khoảng 15 mm. Khi chọn tấm, bạn nên đọc bốn chỉ số là hút âm NRC, chặn âm qua trần CAC, khả năng chịu ẩm và cấp chống cháy. Bài này giải thích từng chỉ số bằng số liệu catalogue của các hãng và so sánh tấm sợi khoáng với tấm thạch cao tiêu âm đục lỗ và trần nhôm.

Tấm thạch cao sợi khoáng là gì và vì sao thị trường gọi như vậy?

Theo trang của Vĩnh Tường, tấm trần sợi khoáng được tạo thành từ bột đá trân châu, tinh bột đất sét và bông khoáng tan sinh học. Trong khi đó, thạch cao là khoáng vật có thành phần chính là canxi sunfat ngậm hai phân tử nước, tức CaSO4.2H2O. Hai vật liệu khác nhau từ gốc, nên tấm sợi khoáng không phải là một loại tấm thạch cao.

Tên gọi “thạch cao sợi khoáng” phổ biến vì tấm sợi khoáng thường được bán qua cùng kênh đại lý thạch cao và lắp trên cùng kiểu khung trần thả 600 x 600 mm. Ví dụ, đại lý thạch cao Vĩnh Tường tại TP.HCM đăng bảng giá trần sợi khoáng ngay cạnh các dòng tấm thạch cao. Vì vậy người mua tìm “tấm thạch cao sợi khoáng” thực chất đang tìm tấm trần sợi khoáng.

Tấm sợi khoáng khác tấm sợi đá ở điểm nào?

Tấm sợi đá là dòng khác, được làm từ bông sợi đá mật độ cao và phủ sợi thủy tinh hai mặt. Vĩnh Tường công bố dòng tấm sợi đá Eurocoustic chịu ẩm tới 100% RH và chống cháy tới 30 phút. Trang của hãng cũng xếp sợi đá cao hơn sợi khoáng về chống cháy và cách âm cách nhiệt. Khi so báo giá, bạn cần ghi rõ tấm là sợi khoáng hay sợi đá vì hai dòng có giá và công năng khác nhau.

Thông số nào cần đọc trên catalogue tấm trần sợi khoáng?

Hầu hết catalogue tấm trần sợi khoáng đều có cùng một nhóm thông số. Bảng dưới đây giải thích từng thông số và dẫn ví dụ từ hai sản phẩm có công bố rõ ràng là Knauf PLAIN 15mm và Armstrong Fine Fissured 1728.

Thông số	Ý nghĩa khi chọn tấm	Ví dụ từ catalogue hãng
Kích thước và độ dày	Phải khớp ô khung trần và bản vẽ trần	Knauf PLAIN 15mm có khổ 600 x 600 mm dày 15 mm
Kiểu cạnh	Quyết định cách tấm nằm trên thanh T và hình thức đường ghép	Knauf PLAIN 15mm có cạnh Board, Tegular 15 và Tegular 24
NRC	Khả năng hút âm phản xạ trong phòng, càng cao phòng càng bớt vang	Knauf PLAIN 15mm đạt 0,20 còn Armstrong 1728 đạt 0,55
CAC	Khả năng chặn âm truyền qua khoảng trống trên trần sang phòng bên	Knauf PLAIN 15mm đạt 35 còn Armstrong 1728 đạt 33
Phản xạ ánh sáng	Tấm phản xạ cao giúp phòng sáng hơn với cùng số đèn	Knauf PLAIN 15mm đạt 88% còn Armstrong 1728 đạt 82%
Chịu ẩm và chống võng	Quyết định tấm có giữ phẳng khi độ ẩm tăng hay không	Armstrong 1728 ghi công nghệ chống võng HUMIGUARD Plus
Chống cháy	Phải đạt yêu cầu phòng cháy của công trình	Armstrong 1728 đạt Class A theo UL

Trên thị trường Việt Nam còn có khổ 603 x 1212 mm và 595 x 595 mm, với độ dày từ 15 mm đến 20 mm. Mỗi khổ tấm đi với một kích thước ô khung riêng, nên bạn cần chốt khổ tấm trước khi đặt khung.

NRC và CAC của tấm thạch cao sợi khoáng khác nhau thế nào?

NRC đo phần âm bị tấm hút đi khi âm chạm vào trần, nên chỉ số này quyết định phòng có vang hay không. CAC đo mức chặn âm khi tiếng ồn đi lên trên trần, chạy qua khoảng trống kỹ thuật rồi rơi xuống phòng bên cạnh. Mô tả của dòng Daiken Fine Fissured dùng đúng hai vai trò này, gồm giảm thời gian vang và ngăn âm truyền qua khoảng trần.

Điểm nhiều người bỏ qua là tấm sợi khoáng bề mặt trơn có thể hút âm rất ít. Knauf PLAIN 15mm chỉ đạt NRC 0,20 và được Knauf xếp hạng hút âm E, nhưng vẫn có CAC 35. Ngược lại, dòng Armstrong Fine Fissured High NRC đạt NRC 0,75 và CAC 35. Vì thế câu quảng cáo chung chung rằng tấm sợi khoáng nào cũng tiêu âm tốt là không chính xác.

Sản phẩm	Bề mặt	NRC	CAC
Knauf PLAIN 15mm	Trơn	0,20	35
Armstrong Fine Fissured 1728	Rỗ mịn	0,55	33
Armstrong Fine Fissured High NRC	Rỗ mịn	0,75	35

Với phòng họp hoặc lớp học, bạn nên ưu tiên tấm có NRC cao để lời nói rõ hơn. Với dãy văn phòng chung khoảng trần, CAC quan trọng hơn vì nó giữ cuộc nói chuyện không lọt sang phòng bên qua trần. Tuy vậy, trần chỉ là một đường truyền âm, nên vách ngăn giữa hai phòng vẫn cần làm kín đúng cách. Phần cấu tạo vách được phân tích trong bài về vật liệu cách âm.

Kiểu cạnh và bề mặt tấm sợi khoáng nên chọn ra sao?

Cạnh Board là cạnh vuông, tấm nằm phẳng trên mặt thanh T nên đường khung lộ rõ trên trần. Cạnh Tegular có gờ bậc, nên mặt tấm hạ thấp hơn mặt khung và tạo bóng đổ ở đường ghép. Con số đi kèm như Tegular 15 hay Tegular 24 cho biết tấm được làm cho thanh T có bản mặt 15 mm hay 24 mm. Chọn sai bản khung thì gờ tấm không khớp và đường ghép sẽ hở hoặc cấn.

Về bề mặt, dòng trơn cho trần sáng và sạch nét nhưng thường hút âm thấp. Dòng vân rỗ hay đục lỗ có bề mặt nhiều khe nhỏ nên hút âm tốt hơn, đổi lại khó lau hơn ở nơi nhiều bụi. Bạn nên chọn bề mặt theo công năng của phòng trước, rồi mới chọn theo thẩm mỹ.

So sánh tấm sợi khoáng với tấm thạch cao tiêu âm đục lỗ và trần nhôm

Ba loại trần này hay được đặt lên bàn cùng lúc khi chọn trần thả cho văn phòng, trường học và bệnh viện. Bảng dưới so sánh theo những tiêu chí ảnh hưởng trực tiếp đến vận hành.

Tiêu chí	Tấm trần sợi khoáng	Tấm thạch cao tiêu âm đục lỗ	Trần nhôm
Vật liệu chính	Bông khoáng, bột đá trân châu, đất sét	Thạch cao có lỗ đục và lớp lót hút âm	Tấm nhôm sơn tĩnh điện
Hệ trần	Trần thả khung nổi, tháo từng tấm	Trần thả 603 x 603 mm hoặc trần chìm khổ lớn	Trần thả hoặc trần clip ẩn khung
Hút âm	Từ NRC 0,20 với tấm trơn tới 0,75 với tấm rỗ cao cấp	Tấm đục lỗ iVN công bố NRC 0,6 theo ASTM C423-17	Chỉ hút âm khi tấm đục lỗ và có lớp lót
Chặn âm qua trần	Nhiều hãng công bố CAC từ 33 đến 35	Tuỳ cấu tạo trần và lớp lót	Tuỳ cấu tạo trần và lớp lót
Chịu ẩm	Chọn dòng có công bố chống võng	Chọn dòng tấm chịu ẩm	Không thấm nước
Bảo trì kỹ thuật trên trần	Nhấc từng tấm lên rất nhanh	Dễ với trần thả, khó với trần chìm	Dễ với trần thả và trần clip
Hợp nhất với	Văn phòng, trường học, khu thương mại	Sảnh, hội trường, phòng họp cần thẩm mỹ	Hành lang, khu ẩm, nhà ga

Nếu không gian cần mặt trần liền phẳng hoặc hoa văn lỗ đục, tấm thạch cao tiêu âm là lựa chọn nên xem cùng. Nếu cần nhiều ô thăm kỹ thuật và chi phí hợp lý cho diện tích lớn, tấm sợi khoáng thường phù hợp hơn.

Nên dùng trần sợi khoáng cho công trình nào?

• Văn phòng nhiều phòng chung khoảng trần nên chọn tấm có CAC cao để hạn chế lọt tiếng qua trần.
• Lớp học và phòng họp nên chọn tấm vân rỗ hoặc đục lỗ có NRC cao để giảm vang.
• Siêu thị và cửa hàng hợp với tấm trơn phản xạ sáng cao, đúng như Knauf giới thiệu PLAIN 15mm cho môi trường bán lẻ.
• Bệnh viện và hành lang nên chọn dòng có công bố chống võng, chống cháy và dễ lau chùi.
• Khu bị nước dội trực tiếp hoặc ngoài trời không nên dùng tấm sợi khoáng, vì tấm có thể võng khi ngấm nước.

Các dòng tấm trần sợi khoáng phổ biến trên thị trường Việt Nam

Thị trường hiện có nhiều thương hiệu tấm trần sợi khoáng và sợi đá, mỗi hãng lại chia thành nhiều dòng theo bề mặt và chỉ số. Những tên thường gặp gồm Vĩnh Tường với cả dòng sợi khoáng lẫn sợi đá Eurocoustic, Armstrong, Daiken, Knauf và Celotex của Saint-Gobain. Ngay trong một hãng, chỉ số giữa các dòng chênh nhau đáng kể, như Armstrong có dòng NRC 0,55 và dòng NRC 0,75 cùng vân rỗ mịn.

Vì vậy bạn nên chọn theo chỉ số cần đạt rồi mới so thương hiệu. iVN cung cấp tấm trần sợi khoáng tiêu âm của nhiều hãng. Để biết hãng, mã và đơn giá phù hợp công trình, bạn có thể liên hệ iVN qua hotline hoặc Zalo 093 946 2268.

Thi công trần thả sợi khoáng cần lưu ý những gì?

1. Đội lắp nên vào khi công trình đã che chắn kín và hệ kỹ thuật trên trần như điều hòa, điện, phòng cháy đã lắp xong.
2. Thợ cân khung bằng máy laser để các thanh T nằm trên một mặt phẳng, vì tấm sẽ phản ánh mọi chỗ võng của khung.
3. Thợ chọn đúng bản thanh T cho kiểu cạnh tấm, như Tegular 15 đi với khung bản 15 mm và Tegular 24 đi với khung bản 24 mm.
4. Đèn, miệng gió và loa nặng phải treo hoặc đỡ riêng trên khung, không đặt tải lên mặt tấm.
5. Thợ đeo găng sạch khi cầm tấm, cắt tấm bằng dao sắc và làm lại gờ ở mép tấm Tegular sau khi cắt.

Những lỗi trên đều dễ phòng nếu bản vẽ trần thể hiện đủ vị trí thiết bị và khổ tấm ngay từ đầu. iVN tham gia từ bước khảo sát nên có thể rà bản vẽ trần cùng đơn vị cơ điện trước khi đặt tấm.

iVN hoạt động từ năm 2009, vừa cung cấp vật liệu vừa tự thi công và nghiệm thu nhiều hạng mục âm học như tấm trần, vách ngăn di động và các dòng tấm tiêu âm. Tiến độ và bảo hành được ghi theo hợp đồng của từng công trình.

Câu hỏi thường gặp về tấm thạch cao sợi khoáng

Tấm sợi khoáng có phải là tấm thạch cao không?

Tấm sợi khoáng không phải là tấm thạch cao. Tấm sợi khoáng làm từ bông khoáng, bột đá trân châu và đất sét, còn thạch cao là canxi sunfat ngậm nước. Tên gọi “thạch cao sợi khoáng” xuất phát từ việc hai loại tấm dùng chung kiểu trần thả và kênh bán hàng.

Kích thước tấm trần sợi khoáng phổ biến là bao nhiêu?

Khổ phổ biến nhất là 600 x 600 mm dày khoảng 15 mm. Thị trường còn có khổ 603 x 1212 mm và 595 x 595 mm, với độ dày từ 15 mm đến 20 mm tùy dòng.

Tấm trần sợi khoáng có chịu nước không?

Tấm trần sợi khoáng chịu được độ ẩm ở mức hãng công bố, và nhiều dòng có lớp chống võng như HUMIGUARD Plus của Armstrong. Tấm không dùng cho nơi bị nước dội hay dột, vì ngấm nước sẽ làm tấm võng và ố.

Trần sợi khoáng có cách âm không?

Trần sợi khoáng chặn được một phần âm truyền qua khoảng trần, thể hiện bằng chỉ số CAC thường từ 33 đến 35 ở các sản phẩm đã dẫn. Muốn cách âm giữa hai phòng, vách ngăn vẫn phải kín và chạy đúng cao độ theo thiết kế.

Nên chọn tấm sợi khoáng hay tấm thạch cao tiêu âm?

Tấm sợi khoáng hợp với trần diện tích lớn cần nhiều ô thăm kỹ thuật và chi phí hợp lý. Tấm thạch cao tiêu âm hợp với nơi cần mặt trần liền phẳng hoặc hoa văn lỗ đục, như sảnh và hội trường.

iVN có cung cấp tấm trần sợi khoáng của hãng cụ thể nào không?

iVN cung cấp tấm trần sợi khoáng của nhiều hãng và tư vấn dòng phù hợp theo chỉ số công trình cần đạt. Để biết hãng, mã và đơn giá cụ thể, bạn liên hệ iVN qua hotline hoặc Zalo 093 946 2268.